Orang-oetans

The Borneon orangutan (Pongo pygmaeus) has moved from Endangered to Critically Endangered – the highest risk category assigned by the IUCN Red List.

De orang-oetan komt voor in de regenwouden van Sumatra en Borneo. De Borneose orang-oetan (Pongo pygmaeus) is steviger gebouwd en donkerder roodbruin van kleur dan de Sumatraanse orang-oetan (Pongo abele). De orang-oetan leeft in (veen)bossen. Door grootschalige ontbossing is het leefgebied van de orang-oetan steeds kleiner geworden.

Leefwijze
De orang-oetan brengt het grootste deel van zijn leven door in de boomtoppen. Hij leeft daar van een gevarieerd dieet van vruchten, bladeren en insecten. De orang-oetan is het grootste dier dat in de boomtoppen leeft. Orang-oetans leven meestal alleen.

Mannetje
Een mannetje weegt 83 kilo. Een geslachtsrijp mannetje ontwikkelt zogenaamde wangplaten, bedoeld om andere mannetjes te imponeren.

Vrouwtje
Een vrouwtje weegt gemiddeld 37 kilo. Vanaf twaalfjarige leeftijd zijn ze geslachtsrijp. De draagtijd van een orang-oetan is negen maanden. De jongen worden geboren in nesten hoog in de boomtoppen, zodat zij veilig zijn voor roofdieren. De eerste paar maanden laat het jong zijn moeder niet los en is er dus onafgebroken lichamelijk contact. Gedurende de eerste twee jaar blijft het volledig afhankelijk van zijn moeder. Tussen zijn tweede en vijfde levensjaar leert een orang-oetan alle technieken om te overleven in het wild. Het contact met zijn moeder wordt in die periode minder en het trekt steeds meer op met leeftijdgenoten. In zijn groei naar volwassenheid leeft een orang-oetan steeds meer alleen.

Gemiddeld brengt een orang-oetanvrouwtje tijdens haar leven twee à drie jongen voort. Deze blijven niet altijd allemaal in leven. De tijd tussen twee zwangerschappen is een jaar of acht. Deze trage voortplantingscyclus maakt de met uitsterven bedreigde orang-oetan bijzonder kwetsbaar.

Rol in ecologie van het regenwoud
Dankzij hun voorliefde voor vruchten en de dagelijks lange afstanden die zij door het bos afleggen, spelen orang-oetans een belangrijke rol in de verspreiding van zaden. Een aantal soorten planten lijkt voor hun bestaan zelfs afhankelijk te zijn van de orang-oetan. Zo leveren orang-oetans een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit van het bos.

Bedreigd
Orang-oetans zijn een bedreigde diersoort. Het International Union for the Conservation of Nature heeft orang-oetans op de Critically Endangered IUCN Red List geplaatst. De hoogste bedreigde categorie. Over tien tot twintig jaar kan de orang-oetan zijn uitgestorven. De belangrijkste bedreigingen zijn: ontbossing, fragmentatie van hun leefgebied, handel en jacht.

In Zuidoost-Azië zijn jonge orang-oetans nog steeds een gewild huisdier. Vaak zijn deze orang-oetans in de nabije omgeving gevangen nadat eerst hun moeder is gedood.  De jacht op orang-oetans speelt zich meestal af in gebieden waar orang-oetans – gedwongen door de aanleg van plantages – op open terrein komen of in de buurt van mensen om naar eten te zoeken. Naar schatting worden jaarlijks tussen de 1950 en 3100 orang-oetans afgemaakt. Verkoop van orang-oetans is wettelijk verboden.

De regionale afdeling van het Indonesische Staatsbosbeheer (BKSDA) spoort op orang-oetans in gevangenschap bij mensen, neemt ze in beslag en brengt ze naar diverse orangutan opvangcentra, zoals het Sintang Orangutan Center.

Zie meer informatie: http://www.orangutanrescue.nl/background/de-orang-oetan/

Boeken over orang-oetans

De spiegel van het paradijs, Mijn jaren bij de orang-oetans, Biruté M.F. Galdikas, Atlas 1995

Thinkers of thejungle. The orangutan report, Gerd Schuster, Willie Smits, Jay Ullal, H.f.ulleman 2008

Film over orang-oetans

Orangutan Island
http://www.animalplanet.com/tv-shows/other/videos/orangutan-island/

Terra (5 jaar) is een belangrijk personage in Verkapt en een van de orang-oetans die in het Sintang Orangutan Centre in West-Kalimantan woont.

Op de website van Orangutan Rescue vind je meer informatie over Terra en ook over de andere orang-oetans die daar wonen. http://www.orangutanrescue.nl/orang-oetans/terra/

Een deel van de opbrengt van Verkapt gaat naar de stichting Orangutan Rescue. Op de website van de stichting staat vermeld hoe je Terra kunt adopteren of de stichting kunt steunen.